Menu Sluiten

Stoomzuivelfabriek / melkfabriek Woltersum.

bron: beeldbank groningen, foto 1905-1915

aan de overkant van het Eemskanaal de pijp van de stoomzuivelfabriek

V.l.n.r.: reiziger, wachtend op de snik naar Groningen; brugwachter Henderikus Vrugt en met fiets de gemeentelijke veldwachter Veenstra, bijgenaamd Pukkie. Links bij het Eemskanaal de woning van Harsema, in 1963 afgebroken i.v.m. de verbreding van het kanaal. (Zijn er meer foto’s van de zuivelfabriek in Woltersum?).

Het begon in Woltersum in 1895 met deze advertentie,

bron: NvhN 8 maart 1895

De zuivelfabriek was een coöperatie, opgericht door de leden, maar wie die mensen waren verteld de geschiedenisboeken niet. Bij de uitschrijving uit het handelsregister in 1935 was J. Beukema eigenaar. Het vreemde is wel , de inschrijfdatum van 1923. Volgens andere bronnen is de coöperatievefabriek tot 1920 actief geweest, vanaf 1923 een eenmanszaak ?

Voorbeeld van een coöperatieveaandeel .

bron: oudeaandelen-oneline
bron: Nederlandsch weekblad voor zuivelbereiding en veeteelt; orgaan voor veehouders, boter- en kaasfabrikanten en handelaren in zuivel-officieel orgaan van de Vereeniging “Het Rundveestamboek Noord-Holland”, jrg 1, 1895-1896, no 38, 17-12-1895 
17-12-1895 
bron: NvhN 1899


bron: NvhN 1896
bron: Nederlandsch weekblad voor zuivelbereiding en veeteelt; orgaan voor veehouders, boter- en kaasfabrikanten en handelaren in zuivel-officieel orgaan van de Vereeniging “Het Rundveestamboek Noord-Holland”, jrg 7, 1901-1902, no 33, 12-11-1901 
12-11-1901 
bron: NvhN 1901

bron: Nvhn 1901


bron: NvhN 20 maart 1909.
bron: NvhN 1902
bron: NvhN 1906
bron: NvhN 1906
bron: NvhN 1917
bron: NvhN 1918
bron: NvhN 1922

Is een Lithauer een paard ?

Personeel voor de stoomzuivelfabriek:

Een directeur, boter-kaasmaker en een machinist.

Directeur:

bron: Nederlandsch weekblad voor zuivelbereiding en veeteelt; orgaan voor veehouders, boter- en kaasfabrikanten en handelaren in zuivel-officieel orgaan van de Vereeniging “Het Rundveestamboek Noord-Holland”, jrg 4, 1898-1899, no 45, 07-02-1899 
07-02-1899 

bron:Opregte Steenwijker courant
19-03-1900



bron: Nieuwe Veendammer courant
11-12-1901
bron: Nederlandsch weekblad voor zuivelbereiding en veeteelt; orgaan voor veehouders, boter- en kaasfabrikanten en handelaren in zuivel-officieel orgaan van de Vereeniging “Het Rundveestamboek Noord-Holland”, jrg 8, 1902-1903, no 24, 09-09-1902 
09-09-1902
bron: Nederlandsch weekblad voor zuivelbereiding en veeteelt; orgaan voor veehouders, boter- en kaasfabrikanten en handelaren in zuivel-officieel orgaan van de Vereeniging “Het Rundveestamboek Noord-Holland”, jrg 9, 1903-1904, no 4, 28-04-1903 
28-04-1903 
bron: NvhN 1903

bron: Nederlandsch weekblad voor zuivelbereiding en veeteelt; orgaan voor veehouders, boter- en kaasfabrikanten en handelaren in zuivel-officieel orgaan van de Vereeniging “Het Rundveestamboek Noord-Holland”, jrg 9, 1903-1904, no 12, 23-06-1903 
23-06-1903 

bron: Provinciale Drentsche en Asser courant
07-04-1904




 


Boter-kaasmakers

Gevonden een botermaker, Reinder Meelker uit Thesinge. In de geboorteakte van hun zoon, in 1916, staat dit als beroep van Reinder vermeld.

Een kaasmaker, in 1917 in de geboorteakte van een dochter, staat bij Gesinus vd. Ploeg uit Garmerwolde dit als zijn beroep vermeld.

Waren beide mannen werkzaam bij de zuivelfabriek Garmerwolde ?

Machinist

Alle mannen die werkten met een stoommachine werden machinist genoemd, het zoeken naar een machinist van de stoomzuivelfabriek van Woltersum, is het zoeken naar een speld in de bekende hooiberg. Een paar namen:

Thesinge:

De jaartallen die vermeld staan, komen uit akten.

Andries Slagter, beroep van machinist in de periode 1894-1909.

Sybolt Slagter vermelding in 1913.

Garmerwolde:

Andries Slagter, periode 1890-1892, Jakob Dijkema, periode 1898-1905, Jakob Oosterhuis, overleden 1905, 42 jaar oud, Jakob ten Bos (machinist / fabrikant, hij had een auto/moter met het kenteken A 342), vermelding in 1906 en Jan Johan vd. Zwaag in 1910.

Ten Boer:

De jaartallen die vermeld staan, komen uit verschillende akten.

Roelf Doornbos, in 1904, Jan van Dijken ( vader en zoon ) in 1902, Hendrik Modderman in 1908, Arend Kuil in 1910, Jan Heersema in 1914, Eltje Buitenwerf, in 1918, Kornelis Schoonveld, in 1918, Willem Oomkens, 1919 en Gerrit Huisman in 1919.

Voor Woltersum heeft het zoeken naar namen geen resultaat opgeleverd.

Melkrijders:

bron: NvhN 1904
bron: NvhN 1924
bron: beeldbank groningen, foto 1931. melkrijder Harm de Vries met paard en wagen volgeladen met melkbussen op de driesprong Grootegast- Lutjegast – Doezum.

Een aantal namen van melkrijders:

Jan van Bruggen, Harm Heersema, Geert Apoll, Abraham Zuur, Hielke van Dijken en Klaas Bouwman.

bron: beeldbank groningen, foto 1950. Klaas Westerhof melkrijder. De vrachtwagen was van het merk Dodge Kew. Auto met kenteken A-15024, Klaas Westerhof, Zuidwolde.

De coöperatieve stoomzuivelfabriek van Woltersum heeft bijna 25 jaar bestaan, 1896 tot 1920.

Jan Beukema, geboren te Holwierde gem. Bierum,, zuiveldirecteur van beroep heeft de zaak daarna overgenomen.

Na zijn overlijden in 1934 is alles verkocht door de erven.

bron: groninger archief
bron: Nederlandsch weekblad voor zuivelbereiding en -handel; orgaan voor zuivelbereiders en handelaren in zuivelproducten, jrg 40, 1934-1935, no 52, 26-03-1935 
26-03-1935 


bron: Nederlandsch weekblad voor zuivelbereiding en -handel; orgaan voor zuivelbereiders en handelaren in zuivelproducten, jrg 40, 1934-1935, no 14, 03-07-1934 
03-07-1934 


bron: NvhN 23 juni 1934

De aanleiding voor dit bericht was een bezoek aan de melkfabriek in Garmerwolde. Tiny Smit, eigenaar heeft het zaadje geplant bij mij met haar opmerking dat de zuivelfabrieken de eerste vorm was van het fabrieksmatig maken van ons voedsel. Daar kun je heel lang bij stil staan en over nadenken, kijk maar eens in je boodschappenkarretje deze week.

“De positie van het Nederlandse zuivelproduct op de internationale markt, met name met Engelamnd, verslechterde: de Engelsen wilden geen Ned kaas en boter meer hebben omdat de kwaliteit ervan zo wisselend was. Ze hadden liever Deense zuivelproducten die veel constanter waren De Ned overheid ging in Denemarken kijken en zag dat daar zuivel fabrieksmatig werd geproduceerd zodat er centraler op kwaliteit gestuurd kon worden. Vanaf dat moment hebben ze zuivelfabrieken in Ned gestimuleerd en geprobeerd de productie ervan op boerderijen terug te dringen. Dat ging niet zonder slag of stoot.Daarnaast kwam de industrialisatie op gang met stoommachines. Deze twee ontwikkelingen naast elkaar hebben de weg bereid voor de industriele productie van voedsel. Zuivel was het eerste voedsel dat fabrieksmatig werd geproduceerd. En dat was nodig met de groeiende wereldbevolking om al die monden ook in steden te kunnen voeden.”

In Garmerwolde is de melkfabriek te bezoeken, eigenaar/conservator mevrouw Tiny Smit heet u van harte welkom in de maanden september en oktober op vrijdagmiddag van 13.00 tot 17.00 uur.

foto: Jos Mocking
bron: beeldbank groningen, foto 1908-1912
bron: NvhN 1898
bron: beeldbank groningen, foto 1935-1945

Bronnen: delpher, allegroningers, Tiny Smit, beeldbank groningen, open archieven, Jos Mocking, Eltje Ridder en ons eigen archief.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Het modereren van reacties is ingeschakeld. Het kan even duren voordat je opmerking wordt weergegeven.